Kunt u het nog bolwerken?

Een Christen is in maar niet van de wereld; wereldvreemd, maar op een onderscheidende manier. Dat leidt tot scheve gezichten.

 scheve gezichten

scheve gezichten

Ongeletterdheid
Maar niet alle kritiek van wereldlijke zijde is ongegrond. Christelijke Nederlanders zijn onderhevig aan dezelfde invloeden als on- of andersgelovigen. Wereldse kritiek op sommige van die invloeden is ook voor Christenen relevant.

Een voorbeeld is de zich gestaag verbreidende ontlettering, een proces van afbladdering dat begon met de komst van de moderne massamedia. Intellectuelen waarschuwen hiervoor al sinds de eerste films, strips en pocketuitgaven. Zij werden, zoals dominees met hun vergelijkbare waarschuwingen, bespot en ‘cultuurpessimisten’ genoemd. Niet alleen dominees, ook intellectuelen geven niet snel op. Allan Bloom luidde nog in 1987 de noodklok in The closing of the American mind.

Het probleem van de ontlettering is niet beperkt tot de Verenigde Staten. Ook Nederland verkeert in de gevarenzone. “De Vrije Universiteit, ooit een calvinistisch bolwerk, presenteert zich al jaren op reclamezuilen als de leerschool met het leesplankje”, aldus Hans van den Bergh in 2000.

Bijbel en geletterdheid
De Bijbel neemt in deze ontlezingdiscussie een dubbelzinnige positie in. Enerzijds staat het boek als een huis en is de zekere basis van onze cultuur. Als één temidden van velen stak Jan Wolkers de loftrompet over deze bestseller. Zijns inziens biedt het boek een schat aan inzichten in de menselijke natuur en is een Fundgrube van literaire motieven.

het geloof als vaste burcht

De keerzijde is monomane bijbelstudie. Een te eenzijdig leesrantsoen leidt – zoals alles waar ‘te’ voor staat – tot rampspoed, in dit geval geestelijke ondervoeding en ontlezing.  Te pas en te onpas schieten betrokkene Bijbelteksten te binnen en hij of zij verwijlt liever bij de vertrouwde Bijbeltekst dan in de voorhanden werkelijkheid.

Die werkelijkheid is ons werkterrein. Het devies van Benedictus luidde ‘Ora et labora’, Bid en werk. Dat ‘werken’ was niet voor niets. De duivel houdt van ledigheid.

Benedictijner orde: bid en werk

Een kleine anekdote ter illustratie van de gevaren van een eenzijdig leesrantsoen. Een man van vierenzeventig werd opgenomen op de afdeling neurologie van een groot ziekenhuis in de randstad. Een kennis van mij lag bij hem op de zaal. Het was de eerste ziekenhuisopname ooit van de man, dus een grote ontregeling. De afgelopen vijftig jaar had hij onafgebroken met zijn echtgenote samengeleefd.

Een medepatiënte snurkte nogal. Ook deze man werd hierdoor uit zijn slaap gehouden. Op een gegeven moment werd het hem teveel. Hij stond op en siste haar, midden in de nacht, allerlei Bijbelteksten toe. Mijn kennis, toch ook een vrouw op leeftijd, moest er smakelijk om lachen, toen ze het mij op fluistertoon op zaal vertelde.

Baas in eigen hoofd
Gedachten aan een te eenzijdig leesrantsoen drongen zich vandaag aan me op toen ik David Wilkerson’s overdenking las. Deze gewaardeerde boeteprediker leest al vele decennia onvermoeibaar de Bijbel. Nog elke dag ontdekt hij nieuwe combinaties van citaten en komt met eigenzinnige interpretaties. Naast het vele goeds dat zijn inspanningen de mensheid opleveren, leidt het inmiddels, indien al niet langer, tot verdwazing.

Iedere Christen weet wel zo’n beetje wat wel en niet door de beugel kan. Niemand is verrast dat Wilkerson seksuele overtredingen en drugsverslaving in de “top-10 van meest erge zonden” plaatst. Maar dan! Als topzonde benoemt hij:

GEDACHTEN!

Gedachten als hoofdzonde?! Ja, u leest het goed! Niet alle gedachten maar sommige. Welke? Dat is het hem juist!

Sommige gedachten zijn niet uw gedachten. Het is de binnengedrongen duivel! Sommige gedachten die klinken als ‘uzelf’, het vertrouwde, intieme, vriendelijke kabbelen van uw ‘stem’, uw ‘ik’, zijn de duivel! Bij u binnengedrongen! Dat is om gek van te worden!

Als je niet meester meer bent over je gedachten, waarover dan nog wel?!

Stevig vastklampen aan een standpunt
Het is nog erger. Wilkerson preciseert de duivelse influisteringen: het zijn vormen van “stevig vastklampen aan een standpunt“, “met name ten aanzien van de natuur van God“. Waarin verschilt dit van een sterk geloof?!

Kunt u het nog bolwerken

Kunt u het nog bolwerken?

Achteraf en van buiten kun je gemakkelijk waarheid van leugen onderscheiden maar niet als je er middenin zit. Of misschien kan alleen God dat. Wij feilbare mensen hebben het richtsnoer van de Bijbel nodig, dat God ons niet voor niets gegeven heeft. Dit boek vraagt echter altijd nog om toepassing in het concrete geval, zoals rechters doen wanneer ze het Wetboek van Strafrecht toepassen op een verdachte.

Wilkerson voert de Bijbel op als weermiddel tegen de duivel, tegen duivelse influisteringen die als twee druppels water op onze eigen gedachten lijken:

Deze leugens zijn zijn bolwerken – en als we hier geen weerstand tegen bieden door Gods Woord, dan zullen deze bolwerken grote angstblokkades worden in ons denken“.

Het raad je echter de koekoek dat de duivel juist bij ons binnendringt als we God’s Woord op ons en andermans leven proberen toe te passen! Dat hij juist dan ons met een uit zijn verband gerukte Bijbeltekst tot de zonde verleidt. De duivel is slim! Ook dominees zijn risicogroep!

Hoe weet je, wanneer je de Bijbel ter hand neemt om goed van kwaad te onderscheiden, of hij niet juist dan je bespringt?

Hoe weet je, als je opkomende twijfel bestrijdt met een vaste geloofsovertuiging, dat die vaste overtuiging niet al aangetast is, als computersoftware besmet met een virus of een fundament ondermijnd door paalrot?

paalrot

Ik denk dat David Wilkerson zijn eigen vatbaarheid voor duivelse influisteringen iets te laag inschat. Anders zou hij niet zo gemakkelijk bokken van schapen scheiden.

Als dingen zo eenvoudig waren, waren we er al uit!

De oplossing
Er zit maar één ding op voor ontletterde Christenen: andere boeken lezen, de mening van medemensen serieus nemen, in dialoog gaan…Andere mensen helpen de hardheid van eigen overtuigingen verzachten. Iemand met alleen de Bijbel in zijn of haar geestelijke knapzak is te gemakkelijke prooi.

Een Christen moet sowieso laveren. Mensen (ouders, leeftijdgenoten, tv-persoonlijkheden) praten op hem of haar in, naast God (al dan niet via Zijn woord) en duivel. Beter dan alle ‘vreemde’ invloeden buiten de deur te houden, uit vrees voor duivelse smetten, is het ze toe te laten en te onderzoeken. Wie weet was de geweerde vreemdeling God! Alleen zo ontdek je op termijn je eigen stem. En dat is een (on)zekerheid die ik niemand misgun.

Advertenties

The URI to TrackBack this entry is: https://hogerhoning.wordpress.com/2009/07/23/kunt-u-het-nog-bolwerken/trackback/

%d bloggers liken dit: