Orakel

De bedoeling en strekking van Lucas 14 is niet zo moeilijk te ont- dekken:

  • Jezus zet zich af tegen farizeeën; de laatste groep is duidelijk niet de favoriet van Lucas.
  • Jezus vindt ijdelheid een ondeugd.

IJdelheid

Moeilijker te vatten is de religieuze bewering van Jezus. IJdelheid is vooral een ‘psychologische’ en morele aangelegenheid. Het wordt vaak als ondeugd gebrandmerkt. En hoewel dat ook op religieuze gronden kan gebeuren, maakt dit ijdelheid nog geen religieus ver- schijnsel.

Een “religieuze” grond voor het brandmerken van ijdelheid ont- breekt in Jezus’ betoog.  Sterker nog, Hij bestrijdt ijdelheid met ijdelheid! Ook Jezus’ inspelen op het welbegrepen eigenbelang van mensen is religieus weinig ‘verheffend’:

Hij [Jezus] vertelde de genodigden een gelijkenis, want hij had gezien hoe ze de ereplaatsen voor zichzelf kozen. Hij zei tegen hen: ‘Wanneer u door iemand wordt uitge- nodigd voor een bruiloft, kies dan niet de ereplaats, want misschien is er wel iemand uitgenodigd die voor- namer is dan u, en dan moet uw gastheer tegen u zeg- gen: “Sta uw plaats aan hem af.” Dan zult u beschaamd de minste plaats moeten innemen. Als u wordt uitgeno- digd, kies dan de minste plaats, zodat uw gastheer te- gen u zal zeggen: “Kom toch dichterbij!” Dan wordt u eer betoond ten overstaan van iedereen die samen met u aan tafel aanligt.

Op grond van deze gelijkenis zou je zeggen: enige consideratie met menselijke zwakheid is op zijn plaats. Hoe diep wortelt ijdelheid als betrokkene bleek wegtrekt (“beschaamd”) zodra hij/zij wordt ge- vraagd een of meer stoelen naar achteren te schuiven, vanwege de aankomst van een belangrijker gast? Spreekt hieruit niet een on- zeker gevoel van eigenwaarde?

Ook veroordeelt Jezus niet het genieten van eerbetoon: “Kies dan de minste plaats, zodat uw gastheer tegen u zal zeggen: “Kom toch dichterbij!” Dan wordt u eer betoond ten overstaan van iedereen die samen met u aan tafel aanligt“. Dit is geen ontmas- kering van zulk genot als ijdel.

Een aansporing tot berekenend gedrag en een appel op eigenbe- lang doet Jezus waar Hij een beloning in de toekomst op beschei- denheid nu in het vooruitzicht stelt. Zal een boeddhist de ijdele mens voorstellen als slachtoffer, in de greep van illusies, Jezus schermt met de situatie na het Laatste Oordeel: “Want wie zich- zelf verhoogt zal vernederd worden, en wie zichzelf vernedert zal verhoogd worden.”

Andere interpretatie: (1) (1.58 min) het gedrag van de farizeeën is een probleem omdat de Redder van het Universum op dat mo- ment in hun midden is. (2) (7.30 min) Jezus sympathiseert met de mensen ‘aan het eind van de tafel’. Mijns inziens is deze interpre- tatie niet in overeenstemming met Jezus’ feitelijke woorden.

De tweede lering van Jezus is meer van hetzelfde:

Wanneer u een maaltijd aanbiedt of een feestmaal geeft, vraag dan niet uw vrienden, uw broers, uw ver- wanten of uw rijke buren, in de verwachting dat zij u op hun beurt zullen uitnodigen om iets terug te doen. Wanneer u mensen ontvangt, nodig dan armen, kreu- pelen, verlamden en blinden uit. Dan zult u gelukkig zijn, zij kunnen voor u dan wel niets terugdoen, maar u zult ervoor beloond worden bij de opstanding van de recht- vaardigen.’

Dit moet een verbastering door Lucas van Jezus’ woorden zijn. Jezus construeert hier namelijk een valse tegenstelling:

  • De keuze is niet slechts tussen óf een feestmaal aanrichten om zelf later terug uitgenodigd te worden óf om in het hier- namaals een beloning te innen.
  • Mensen uitnodigen voor een feestmaaltijd, in de verwach- ting/hoop terug uitgenodigd te worden, is een vreemd mo- tief voor het aanrichten van een feestmaal en zeker niet het enig denkbare.
  • Het meest gebruikelijk is om familie en vrienden uit te nodi- gen. De maaltijd is een manier om hen te verwennen. Zeker draagt het doorgaans bij aan een plezierige sfeer.
  • “Dan zult u gelukkig zijn”: Jezus bedoelt niet ter plekke, bij de aanblik van genietende armen en hongerigen, maar in het hiernamaals (“u zult ervoor beloond worden bij de opstan- ding van de rechtvaardigen”).

Ontkent Jezus plezier in zorgen, dan heeft Hij een inktzwarte kijk op menselijke beweegredenen, welke door de feiten wordt gelo- genstraft. Veel mensen beleven plezier aan het aanrichten van feestmalen, bijvoorbeeld voor dak- en thuislozen met kerstmis. Of werken met plezier bij een voedselbank omdat ze de indruk heb- ben zo iets goeds te kunnen doen voor de cliëntèle. En ik hoef be- houdende Christenen niet te wijzen op het plezier dat zijzelf / hun traditionele vrouwen hier op aarde al beleven aan hun zorgend in de wereld staan.

In Zijn derde lering uit Jezus een dreigement van het type ‘wie niet horen wil, moet maar voelen’ of ‘Ik geef je één kans’. Ik kan de strekking van deze lering met de beste wil van de wereld niet ‘reli- gieus’ vinden. Het is eerder streng, wat ons weer op het terrein van moraal en psychologie brengt, het onderscheid tussen intole- rante en meer verdraagzame mensen.

Die strengheid vind ik meer iets voor een religieuze ijveraar (Lu- cas?) dan voor God. Is dit dezelfde Jezus die even tevoren de sab- batsregels overtreedt met een beroep op de geest der wet (nog wel door dezelfde Lucas opgetekend!)?

Lezen wat er niet staat
De moralistische strekking van Lucas 14 is niettemin duidelijk: weg met ijdelheid. Toch lukt het David Wilkerson vandaag niet deze boodschap eruit te halen.

  • Stelt Jezus ijdelheid voor als alomtegenwoordig, Wilkerson maakt haar vooral eigenschap van de religieuze elite (waar- toe hij zichzelf niet rekent). Tenminste, enerzijds. Anderzijds is ook bij hem iedereen vatbaar. Waarom hij de religieuze elite (waartoe hij zichzelf niet rekent) zo uitlicht, ik weet het niet.
  • Jezus adviseert, binnen de gelijkenis van ‘aanzitten aan een feestmaal’ en met geringe religieuze motivering, zoals boven besproken: neem de minste plek. David Wilkerson gaat hier- mee aan de haal en stort de volgende relitaal – niet te vinden in Lucas 14 – over de lezer uit:

Jezus zei “Neem de minste plek”. Wat bedoelt Hij daar eigenlijk mee? We moeten dit specifieke woord van de Heer echt serieus nemen. Hij nodigt ons allemaal uit om hogerop te komen in een rechtvaardige eer. Deze op- roep om “hogerop te komen” is een uitnodiging om in de volheid van Gods aanraking te wandelen. Het is een oproep om een rijkere intimiteit te hebben met de Heer, en om een meer overtuigend, verzekerd en rechtvaar- dig orakel van God te worden.

  • “Hogerop komen in een rechtvaardige eer”, “wandelen in de volheid van Gods aanraking”, “rijkere intimiteit hebben met de Heer”: Wilkerson orakelt er inderdaad op los:

Eenmaal in trance begon de Pythia onsamenhangende klanken uit te stoten, waar niemand iets van begreep, maar waarvan men aannam dat het de boodschap van de goden was. Enkele priesters (de voornaamste onder hen heette de prophètès), die altijd vlakbij meeluister- den, schudden dan begrijpend hun hoofd en gaven “een vertaling”, vaak in hexametrische verzen, van wat de boodschap van de god heette te zijn. Vaak was deze boodschap cryptisch omschreven en vergde het de no- dige inspanning om er daadwerkelijk een praktische raad uit te destilleren.
Zowel op politiek als op religieus vlak waren de ant- woorden vaak conservatief en meerduidig.

zwamdrift

een ander hedendaags orakel

P.S: “We moeten dit specifieke woord van de Heer echt serieus nemen“: ik mag hopen dat Wilkerson alle woorden van de Heer serieus neemt!

Advertenties

The URI to TrackBack this entry is: https://hogerhoning.wordpress.com/2009/09/23/orakel/trackback/

%d bloggers liken dit: